به گزارش خبرنگار مرکز بررسي جرائم سازمان يافته:

گزارشي از نبرد اينترنتي در کودتاي شکست خورده مخملي

کارکرد رسانه‌هاي نوين و نقش آنها در تهييج جنبش‌هاي اجتماعي که به سرعت مرزهاي کشورها را درمي‌نوردد ،قابل چشم پوشي نيست.


به گزارش خبرنگار مرکز بررسي جرائم سازمان يافته، به نقل از جوان آنلاين، در دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري برخي جريان ها با تکيه بر همين رسانه هاي نوين تبليغات انتخاباتي و حتي آشوب هاي خياباني را سامان دادند.

در همين راستا مي کوشيم تا عملکرد رسانه‌هاي جديد در تحولات انتخابات رياست‌جمهوري ايران را که موضوع اجلاس‌ها و پژوهش‌هاي مراکز دانشگاهي و تحقيقاتي در کشورهاي غربي است مورد بررسي و بازبيني قراردهد.

اهميت نقش رسانه‌هاي نوين در رويدادهاي اجتماعي به حدي است که صاحب‌نظران ارتباطي به آن نبرد اينترنتي (Internet Battlefield) لقب داده‌اند و اجلاس برگزار شده توسط مرکز "سايما " (CIMA) با عنوان "نقش رسانه‌هاي نوين در دهمين انتخابات رياست‌جمهوري ايران " در همين راستا است. در ادامه به بخشي از اظهارات صاحب‌نظران، کارشناسان، دست‌‌اندرکاران رسانه و پژوهشگران مسائل ايران که ارتباطاتي نيز با سرويس‌هاي اطلاعاتي و رسانه‌هاي غرب دارند، اشاره مي‌شود.

در اين نشست که حدود 150 نفر گردهم آمده‌بودند تا تاثير فن‌آوري ارتباطي جديد در ايران را مورد بررسي قرار دهند اشخاصي چون "رابرت فاريس " رئيس مرکز اينترنت و جامعه برکمن از دانشگاه هاروارد، "آندرو ليومن " رئيس پروژه تور، "سام صدايي " رئيس برنامه ايران در مرکز بين‌المللي عدم خشونت و همکاري‌هاي امور بين‌الملل هافينگتن پست و "ستاره درخشش " با عنوان استاد دانشگاه جرج تاون، از جمله سخنرانان اين گردهمايي بودند.

رابرت فاريس با اشاره به ايفاي نقش مهم رسانه‌هاي نوين در انتخابات و تظاهرات ايران و اينکه نبايد نقش موثر راديو و تلويزيون‌هاي بين‌المللي را در اين زمينه ناديده گرفت، عنوان داشت:
"... رسانه‌هاي نوين ابزار قدرتمندي را براي انتقال اطلاعات ارائه کرده‌اند، ولي به‌رغم آنکه فن‌آوري رسانه‌‌هاي جديد با سرعت زياد اطلاعات را ارسال مي‌کنند، کماکان اين رسانه‌ها نسبت به رسانه‌هاي سنتي از ضعف در دقت و اعتبار رنج مي‌برند ... "

وي با تاکيد بر اينکه در بسياري از کشورها، رسانه‌هاي اجتماعي و به ويژه رسانه‌هاي متمرکزي مانند "يوتيوب "، "فيس‌بوک " و "فليکر " کنترل مي‌شوند، اظهار داشت: "... در آينده دولت‌ها براي کنترل رسانه‌هاي جديد با کشمکش‌هاي جدي روبرو خواهند بود. به دليل طبيعت غيرمتمرکز برخي از اين وسايل مانند "تويتر " و "اس‌ام‌اس " براي دولت دشوار است که بتواند اين منابع ويژه اطلاعاتي را کنترل کند که در صورت ادامه کنترل رسانه‌ها توسط دولت با واکنش شديد افکار عمومي مواجه خواهد شد ... "

رئيس مرکز اينترنت و جامعه برکمن، رسانه‌هاي نوين را موجب رشد و شکوفايي جنبش‌هاي اجتماعي دانست و افزايش کارآيي و کاهش هزينه‌هاي نوين را موجب رشد و شکوفايي جنبش‌هاي اجتماعي دانست و افزايش کارآيي و کاهش هزينه‌هاي اين جنبش‌ها را از فوريت‌هاي اين رسانه‌ها بيان داشت که بنا به ادعاي وي نمونه آن اتحاد ايرانيان خارج از کشور براي انتقال اطلاعات از داخل به خارج و بالعکس در جريان تظاهرات مردم ايران در انتخابات رياست‌جمهوري توسط اين رسانه‌هاي جديد است. البته وي به صحت و سقم اخبار تحريک‌کننده‌اي که بدين‌وسيله منتشر مي‌شدند اشاره‌اي نکرد. ضمن آنکه منبع بسياري از اين نوع خبرها اصلاً مردم نبودند.

در ادامه "آندر ليومن " در معرفي نرم‌افزار "تور " عنوان داشت:
"تور " (TOR) يک نرم‌افزار رايگان و شبکه‌اي است که خصوصيات و مشخصات کاربران و استفاده‌کنندگان از رسانه‌هاي جديد را وقتي online هستند، مخفي مي‌کنند. "تور " در مسير انتقال اطلاعات، اين اطلاعات را به کدهايي تبديل مي‌کند که همين اقدام مسدود کردن انتقال اطلاعات را به وسيله دولت بسيار دشوار مي‌سازد. در حال حاضر فعاليت "تور " در مراکزي که در نقاط مختلف جهان پراکنده شده‌اند با موفقيت در حال انجام است. هم‌اکنون، نيم‌ميليون نفر در سراسر جهان از "تور " استفاده مي‌کنند ... "

وي با اشاره به اينکه نرخ نفوذ اينترنت در ايران بالاست (حدود 30 تا 40 درصد) دولت ايران قادر نخواهد بود بدون واکنش افکار عمومي دسترسي به اينترنت را سد کند، اظهار داشت:
"... با وجود اين، دولت ايران در جريان تظاهرات حول و حوش انتخابات رياست‌جمهوري، 40 تا 80 درصد از وب‌سايت‌ها را مسدود کرد ... "

رئيس پروژة "تور " با بيان اينکه در ايام تظاهرات مردم اغلب از "تور " براي ارتباط با خارج از کشور و دسترسي به سايت‌هاي مشترک مانند "نقشه گوگل " استفاده مي‌کردند، گفت:
"... در اين مدت "تور " به شهروندان ايراني اين امکان را داد تا زيرکانه از محدوديت‌هايي که دولت ايران اعمال مي‌کند رهايي يابند که اين ميزان در آن زمان بسيار بالا بود ... "

البته تحقيقات و بررسي‌هاي کارشناسان فني بسياري از ادعاهاي وي را درخصوص امن بودن برنامه تور و برنامه‌هاي مشابه و عدم جاسوسي و سرقت اطلاعات توسط اين نرم‌افزار‌ها و مسائل ديگر را نقض مي‌کند. چرا که از طرفي در کدهاي اينگونه نرم‌افزارها مي‌توان به راحتي دستوراتي را جهت آلوده‌سازي رايانه‌ها به بدافزارها و نرم‌افزارهاي جاسوسي مخفي گنجاند و از سوي ديگر به دليل برقراري يک اتصال مجازي (VPN) بين سيستم شخصي (Client)و دستگاه واسط (Server) در کشورهاي غربي، احتمال رصد فعاليت‌هاي اينترنتي کاربران ايراني و همچنين تهيه مواد خام پژوهش‌هاي اطلاعاتي و رفتارشناسي سازمان‌هاي جاسوسي فراهم مي‌آيد که در اين‌خصوص دقت نظر بيشتر و هوشياري عميق‌تر مسئولين و کاربران ضروري به نظر مي‌رسد.

گفتني است دلسوزي‌هاي پرهزينه موسسات و مراکز فني و رسانه‌اي غرب و حتي در برخي موارد شرق براي برقرار نمودن اتصال مردم ايران به وبگاه‌هاي فيلترشده اينترنت خود نيازمند بررسي مستقلي است. چرا که پروژه‌هايي چون تور، فيلترشکن مشترک صداي آمريکا و راديو فردا موسوم به Free Gate و پروژه‌‌هاي ديگري از جمله Ultra Surfe ، Freedom و Puf در کنار سايت‌هاي فيلترشکن، پروکسي و اتصالات شبکه‌هاي مجازي خصوصي (VPN) هر کدام به هزينه‌ها و سرمايه‌گذاري‌هاي فني، سياسي و مالي هنگفتي نيازمند هستند.

"سام صدايي " يکي ديگر از سخنرانان اين نشست با تاکيد بر اينکه مردم به تحولات ايران به عنوان نبرد ميان "افراطيون " و "اصلاح‌طلبان " مي‌نگرند، عنوان داشت:
"... بهترين شيوه براي بررسي اوضاع ايران اين است که اين رويدادها را در چارچوب مبارزه "مناسبات اجتماعي " قلمداد کرد ... "

وي با اشاره به اينکه وقتي نتايج انتخابات اعلام شد نبرد مناسبات اجتماعي کليد خورد و دولت و مخالفين تلاش کردند اين تحولات را به سمت موردنظر خود هدايت کنند، گفت:
"... دولت از رسانه‌هاي سنتي (راديو و تلويزيون و روزنامه‌ها) استفاده کرد تا مخالفين را محکوم کند، با اين همه برخلاف گذشته مخالفان توانستند سخنان خود را عليه دولت از طريق رسانه‌هاي جديد ابراز کنند ... "

رئيس برنامه ايران در مرکز بين‌المللي عدم خشونت و همکاري امور بين‌المللي هافينگتن‌پست با ابراز اينکه رسانه‌هاي نوين برخلاف رسانه‌هاي سنتي، فقط يک منبع اطلاعاتي نيستند، اظهار داشت:
"... مردم در جريان تظاهرات انتخابات رياست‌‌جمهوري از دوربين‌هاي ديجيتالي و تلفن‌هاي همراه براي عکس و تصويربرداري استفاده کردند و با ارسال به "يوتيوب " در کنار استفاده از "تويتر " براي ارتباط با وبلاگ‌ها و ساير وب‌سايت‌ها و ارسال تصاوير نقش مهمي را در تحولات ايران ايفا کردند ... "

"صدايي " درباره نقش راديو تلويزيون‌هاي بين‌المللي در پخش اطلاعات گفت:
"... ايستگاه‌هاي ماهواره‌اي به ويژه صداي آمريکا (شبکه خبري فارسي pnn) و بي‌بي‌سي فارسي خبرهاي بي‌طرفانه و متوازني را پس از انتخابات در اختيار مخاطبين خود قرار داد که حکومت اين کشور را غافلگير کرد و آن را به مقابله با اين رسانه‌ها وادار ساخت ... "

شايان ذکر است عدم بهره‌گيري از تکنولوژي‌ها و رسانه‌هاي نوين و پويا (دوطرفه) ساخت داخل از ضعف‌هاي فني و رسانه‌اي جامعه محسوب مي‌شود. اما اين مطلب به هيچ وجه نقش شبکه‌هاي اجتماعي چون فيس‌بوک، تويتر، فرندفيد و سايت‌هايي چون بالاترين، يوتيوب و ... را در جاسوسي و خدمت با اکثريت مردم ايران و آرمان‌هاي اسلامي و انقلابي ايشان تحت‌الشعاع قرار نمي‌دهد. همين‌طور "بي‌طرفانه و متوازن " عنوان کردن نقش و مواريت‌هاي رسانه‌هايي چون صداي آمريکا و تلويزيون بهايي انگليسي (BBC) نشان‌دهندة اغراض پنهان در تشکيل چنين سمينارهايي است.

"ستاره درخشش " ديگر سخنران اين گردهمايي با تاکيد بر اينکه رسانه‌هاي نوين معني و مفهوم جديدي را از کلمه رسانه در ايران ارائه کردند، گفت:
"... رسانه‌هاي نوين در طول تظاهرات مسير اطلاعات را تغيير دادند. شبکه‌هاي تلويزيوني مانند صداي آمريکا خبرهاي خود را از طريق رسانه‌هاي جديد دريافت مي‌کرد. تا جايي که در پس انتخابات ايران و تحولات ناشي از آن، تلويزيون صداي آمريکا هر ساعت 300 تصوير ويدئويي را دريافت مي‌کرد که مردم عادي آنها را از داخل ايران ارسال مي‌کردند ... "

اين استاد دانشگاه با اشاره به اينکه رسانه‌هاي نوين شيوه پيگيري اطلاعات را در ايران تغيير داده‌اند، افزود:
"... به نظر مي‌رسد ايرانيان در آينده براي کسب خبر و اطلاعات مورد نيازشان به رسانه‌هاي جديد بيشتري متکي مي‌شوند، به ويژه اگر سانسور رسانه‌هاي سنتي ادامه يابد ... "
گفتني است ادعاي خانم درخسس که خود از مرتطبين و مجريان شبکه صداي آمريکا مي‌باشد چيزي نيست جز يک "لاف رسانه‌اي " جهت القاي دروغين نفوذ شبکه VOA در مردم ايران، چه رسد به ادعاي غيرممکن ارسال 300 تصوير ويديوئي در هر ساعت، آن هم از طرف مردم عادي (!)

در خلال سخنان مدعوين نشست، شرکت‌کنندگان در بحث‌ها بر اين نکته تاکيد ورزيدند که نبايد از تظاهرات مردم ايران به عنوان "انقلاب تويتر " ياد شود چرا که نقش اين رسانه در تظاهرات مردم ايران نقش مرکزي نبود و بيشتر براي انعکاس اطلاعات تظاهرات از آن استفاده مي‌شد.

به نظر مي‌رسد اين ادعا صحيح باشد چرا که ميدان‌داري رسانه‌‌اي آشوب‌ها و خرابکاري‌‌هاي تهران را شبکه وزارت امور خارجه انگليس (bbc فارسي) با همراهي صداي آمريکا با همکاري بازوهاي اينترنتي حلقة هجوم رسانه‌اي به عهده داشتند؛ بخصوص سايت بالاترين، راديو زمانه (با بودجه سيا)، ايران پرس‌نيوز (متعلق به سلطنت‌طلبان) ، راديو فردا (ارگان سازمان سيا) و سايت‌هاي خبري جريان نفاق داخلي و ... و همچنين تعداد نه‌چندان زيادي از وبلاگ‌نويسان که هرکدام مامور راه‌اندازي تعداد قابل توجهي وبلاگ به صورت ساعتي و دقيقه‌اي جهت تامين خوراک خبري ديگر رسانه‌هاي ضدانقلاب بودند.
شرکت‌کنندگان متفق‌القول بودند در آينده نقش رسانه‌هاي جديد در ايران گسترده‌تر مي‌شود. اين به ابعاد گسترش سياست‌هاي حکومت ايران در قبال اين فن‌آوري‌ نوين نيز بستگي دارد. در مجموع شرکت‌کنندگان معتقد بودند رسانه‌هاي جديد در آينده به نقش خود در جنبش‌هاي اجتماعي ادامه مي‌دهند.

مرکز سايما (CIMA) يا (Center For International Media Assistsnce) از جمله سازمان‌هاي غيرانتفاعي آمريکايي است که هدف آن به ظاهر ترويج دموکراسي در جهان از طريق حمايت از رسانه‌هاي به ظاهر مستقل است. اين مرکز در زمينه ايجاد شبکه‌هاي رسانه‌اي و هدايت پژوهش‌هايي که در اين مورد انجام مي‌شود و همچنين برگزاري نشست‌هايي با موضوع ضرورت نقش رسانه‌هاي آزاد و مستقل در برقراري دموکراسي و براندازي نرم در جهان فعاليت مي‌کند. منابع مالي اين مرکز از سوي دولت آمريکا و براساس قانون مصوب سال 1983 تامين مي‌شود. به موجب اين قانون که در زمان رياست‌جمهوري رونالد ريگان در کنگره آمريکا تصويب شد، اين کشور سالانه بودجه‌اي را براي ترويج دموکراسي در جهان اختصاص مي‌دهد. در اين ميان وضعيت رسانه‌هاي ايران از جمله موضوعاتي است که مورد توجه مرکز سايما (CIMA) است. کارشناسان برآيند فعاليت‌هاي چنين مراکزي را قانوني جلوه دادن و منطقي و دموکراتيک القا کردن فعاليت‌هاي رسانه‌اي عليه حکومت‌هاي ضدآمريکا و صهيونيسم ارزيابي مي‌نمايند.

با توجه به اهميت مباحث مطرح شده و نقش رسانه‌هاي نوين در تحولات اخير ايران، پرداختن به موضوعاتي چون سانسور رسانه‌ها، تغيير رويه صدا و سيما نه براساس تعريفي که مخالفين از رسانه ملي دارند، براي جذب اعتماد بيشتر مخاطبان به عنوان اولين منبع اطلاعات و اخبار در ايران، نگاهي نافذ و کاربردي به اينترنت به عنوان رسانه‌اي نوين با ابزارهايي جديد و پيچيده که هر روز از آن بيشتر استفاده مي‌شود، همين‌طور جنبش‌هاي اجتماعي و ... مهم به نظر مي‌رسد.

از طرفي در اين نشست با پرداختن به مباحثي چون انقلاب تويتري، مخالفين، آزادي اطلاعات، فيلترينگ سايت و ... سعي بر آن شده تا دولت ايران را به باور نداشتن آزادي اطلاعات و بيان متهم کند.

رصد اينگونه نشست‌ها و اظهارات افرادي که در تحولات اخير در حوزه رسانه نقش موثر داشتند مي‌تواند در برنامه‌هاي توليدي رسانه ملي موثر واقع شود که مطمئناً ديدگاه‌ها و نظرات اساتيد فن در رسانه نيز مي‌تواند کاربردي باشد.