هومن يوسفي

موضع گيري روسيه در برابر برنامه هسته اي جمهوري اسلامي باعث شگفتي كارشناسان شده است. تعميق تنش هاي استراتژيك اين كشور با ايالات متحده در حوزه هاي بسيار متنوعي كه در طي 9 سال گذشته شاهد بوده ايم، باعث شده است كه انتظارات از اين كشور در سياست خارجي به گونه ديگري باشد. همراهي تلويحي روسيه با سياست هاي آمريكا عليه ايران در شرايطي كه اين كشور در حوزه هاي گسترده اي تحت فشار ايالات متحده قرار دارد، متناقض مي نمايد.

اين نخستين بار نيست كه روسيه در سياست خارجي از رفتاري متناقض كه باعث ترديد متحدانش مي شود، استفاده مي كند. در سال 2001 كه جورج دبليو بوش سياست جنگ عليه تروريسم را اعلام و نبرد عليه افغانستان را آغاز كرد، روسيه را در كنار خود يافت. اين اقدام روس ها باعث شگفتي و وحشت چيني ها شد زيرا حمله به افغانستان مستلزم ورود ارتش آمريكا به اين كشور و آسياي مركزي بود، همان چيزي كه اندكي بعد با انقلاب هاي رنگي به محل حضور آمريكايي ها تبديل شد و روس ها هم اكنون مشكلات زيادي براي بيرون كردن اين كشور از منطقه دارند.

تحليل سياست درست در آن مقطع دشوار نبود اما شايد راز آن در سياست هرزگي ديپلماتيك روس ها نهفته باشد كه مي خواهند همه را همزمان با خود داشته باشند. در كنفرانس هاي داغ پس از جنگ دوم جهاني كه مقامات كشورهاي پيروز يعني، اتحاد شوروي، انگليس و آمريكا در مورد دنياي پس از جنگ سخن مي راندند يكي از مقامات آمريكايي گفت كه در سخنراني مولوتوف، وزير خارجه اتحاد شوروي، 17 تناقض وجود دارد. شايد سرگئي لاوروف نيز از سنت مولوتوف پيروي مي كند. روس ها ورود آمريكا به افغانستان را پذيرا شدند اما هم اكنون با عواقب آن دست به گريبان هستند، همان چيزي كه در مورد آلمان اتفاق افتاد زيرا ارتش هاي غربي دو ماه و نيم پس از ارتش سرخ به برلين رسيدند.

سياستي كه اين كشور در همراهي با آمريكا در پيش گرفته، يك خطاي استراتژيك است. در حالي كه اوباما با فريبكاري تمام از ملغي كردن طرح سپر دفاع موشكي سخن مي راند، آن را توسعه داده است. وي در ابتدا آن را ملغي اعلام كرد اما اندكي بعد گفت كه اين طرخ بر روي كشتي ها نصب مي شود و هم اكنون از توسعه آن به ديگر كشورهاي اروپاي شرقي مي گويد. ضمن اينكه نخستين محموله موشك هاي پاتريوت به لهستان وارد شده است. هيچ كس گمان نمي كند كه اين طرح براي مقابله با ايران باشد و اين بي معناترين بهانه اي است كه مقامات آمريكايي مي توانند بر زبان آورند.

اما روس ها در همراهي با آمريكا عليه ايران چه منفعتي خواهند داشت؟

برخلاف روسيه كه دشمن كلان ايالات متحده است، ايران دشمن منطقه اي اين كشور به شمار مي رود. آمريكا روسيه را هم در اروپاي شرقي، هم در آسياي مركزي و هم در شرق اروپا تحت فشار قرار داده است. پروژه سپر دفاع موشكي، طرحي براي وارد كردن روسيه در يك رقابت تسليحاتي است. اين طرح عليه چين نيز وجود دارد اما چيني ها با هوشمندي با آن برخورد كرده اند. چین و روسیه از به راه افتادن یک رقابت تسلیحاتی با ایالات متحده وحشت دارند زیرا از جهت توان فناوری و همچنین اقتصادی، قدرت رقابت ندارند. این مساله در مورد چین بیش از روسیه صادق است. چین تحت هیچ شرایطی خود را درگیر یک رقابت تسلیحاتی با آمریکا نخواهد کرد.

روسيه به آمريكا امتيازاتي مي دهد كه در برابر آن، چيزي دريافت نمي كند. در شرايطي كه هيچ يك از طرح هاي آمريكا عليه روسيه متوقف نشده و اين كشور همچنان به پيش مي تازد، روسيه در مورد عدم گسترش ناتو به شرق از آمريكايي ها رودست خورد. اين ماجرا در استقلال كوزوو نيز با تمام قدرت تكرار شد و در سپر دفاع موشكي و انقلاب هاي رنگي نيز به مانند گذشته. روس هاي به اميد جلب همكاري آمريكا به آب و آتش مي زنند.

اما اين سياست گيج و گمراه كننده روس ها زياني براي جمهوري اسلامي ندارد. ايران در يافتن متحدان جايگزين مشكلي ندارد و نشان داده است كه مي تواند به خوبي از امكانات بسيار زيادي كه در اختيار دارد استفاده نمايد. اجلاس تهران و بيانيه پاياني آن در باره انتقال سوخت گوشه اي از توان فرصت سازي جمهوري اسلامي است. با اين اوصاف روسيه در يك همكاري يك سويه و بازي دو سر باخت با آمريكا وارد تعامل شده است. بازگشت روسيه به سياست هرزگي ديپلماتيك ثمري براي اين كشور نداشته و تنها باعث مي شود كه جايگاه آن در بين متحدانش بيش از پيش به خطر بيافتد،‌ هشداري كه احمدي‌نژاد با صراحت تمام در جمع مردم كرمان خطاب به روس‌ها بيان كرد.

منبع : رجا نیوز