فتنه در اصل بمعناي قرار دادن طلا در آتش براي ظاهر شدن ميزان خوبي آن از بدي است و بگفته ي بعضي ، گذاشتن طلا در آتش براي خالص شدن از ناخالصي ها است . واژه ي فتنه و مشتقات آن در قرآن مجيد 60 بار ذكر شده و در معاني گوناگون بكار رفته .

گاهي بمعناي آزمايش و امتحان (عنكبوت-2) گاه بمعناي فريب دادن (اعراف-27) گاه بمعناي بلا و عذاب (ذاريات-13) گاه بمعناي گمراهي (مائده-41) و گاه بمعناي شرك و بت پرستي يا سد راه ايمان آورندگان . ولي بظاهر ، تمام اين معاني به همان مفهوم اصلي فتنه كه گفته شد باز مي گردد . زيرا اين واژه با توجه به معناي اصلي اش كه قرار دادن طلا در زير فشار آتش براي خالص يا جدا كردن سره از ناسره است ، در هر مورد كه نوعي فشار و شدت وجود داشته باشد يكار مي رود .

مانند امتحان كه معمولا با فشار و مشكلات همراه است ، عذاب كه نوع ديگري از شدت و فشار است ، فريب و نيرنگ كه تحت فشار و شدت است و همچنين شرك يا ايجاد مانع در هدايت خلق كه هر كدام متضمن نوعي فشار و شدت است . (منبع : تفسير نمونه ج2 ص21)

علامه طباطبايي هم در اين باره مي فرمايند : فتنه در اصل بمعناي اين عمل بوده كه طلا را در آتش كنند تا خوبي و بديش معلوم گردد . آنگاه استعمالش را توسعه داده ، داخل كردن هر چيز در آتش و يا سوزاندنش را فتنه خواندند .

فتنه بمعناي هر چيزي است كه نفوس بدان آزمايش مي شوند . قهرا بايد فتنه چيزي باشد كه بر نفوس ، گران مي آيد ولكن بيشتر در پيش آمدهاي جنگي و نا امني ها و شكستن پيمان هاي صلح استعما مي شود . ( منبع : تفسير الميزان ج9 ص116)

امام صادق عليه السلام مي فرمايند : كسي كه حقيقت را از طريق قرآن نشناسد ، از گزند فتنه ها بر كنار نماند . ميزان الحكمه ،حديث 16586

منبع : نکته های ناب قرآن